Een rondgang langs diverse IT-bedrijven in Silicon Valley lijkt op een wedstrijdje energiezuinigheid. Woordvoerders van Cisco, Hitachi Data Systems en Sun Microsystems verklaren allen - overtuigend - producten te leveren die veel minder energie gebruiken dan pakweg een halfjaar geleden. Van concurrenten als IBM, HP en EMC komen gestaag berichten dat zij eveneens hun steentje bijdragen. Onder andere door zelf hun rekencentra efficiënter in te richten. Met consolidatie (waarbij een server het werk verricht dat gewoonlijk over meerdere servers is verspreid) valt veel winst te halen. Zo meldt IBM dat het duizenden servers consolideert naar dertig mainframes, waardoor het energieverbruik met tachtig procent daalt.

Het moet gezegd dat de IT-industrie het laatste jaar inderdaad indrukwekkende vorderingen heeft gemaakt op het gebied van energiezuinigheid. Om het energieverbruik in perspectief te plaatsen: volgens onderzoeksbureau Gartner verbruikt informatietechnologie twee procent van de wereldwijde energieconsumptie. Concurrerend bureau IDC komt op vier procent. 

Er wordt overigens veel verspild in de grote rekencentra, zoals die van Google waar rijen computers zoekopdrachten uitvoeren en Youtube-filmpjes klaar zetten. Slechts veertig procent van alle energie gaat naar het rekenwerk dat daarvoor nodig is. De rest gaat voornamelijk naar koeling. Voor elke Watt rekenwerk is tegenwoordig ook een Watt koeling nodig. Dat gebeurt gewoonlijk door de complete hal te koeien in plaats van de temperatuur te temperen op de plaatsen waar die te hoog wordt. Er zijn slimme koelingsmethoden (APC, HP en Sun hebben zo hun patenten opgevraagd), maar veel bedrijven peinzen er (nog) niet over om hun datacentra anders in te richten. Het is een kwestie van de terugverdientijd uitrekenen, maar dat zou alleen een stimulans zijn als de IT-afdeling wordt afgerekend op zijn energieconsumptie en vaak wordt dat over het gehele bedrijf omgeslagen, zodat de prikkel ontbreekt. Het zou heel wat energie schelen als organisaties overstappen van pc's naar thin clients (grootste deel van dataverwerking gebeurt niet de op pc maar op de server) maar ook dat komt niet echt van de grond.

Nieuwe datacenters
Interxion bouwt in Amsterdam een nieuw datacenter met een vloeroppervlak van 4200 m2 dat midden 2008 klaar moet zijn. Dit wordt het zesde rekencentrum van Interxion in Nederland. Lang is gedacht dat de elektriciteitsvoorziening in Amsterdam niet zou kunnen voorzien in zo'n uitbreiding. Contiunuon, een voile, onafhankelijke dochter van energiebedrijf Nuon, gaat nieuwe onderstations bouwen in Amsterdam om aan de toekomstige elektriciteitshonger te kunnen voldoen. Er komt er een bij het Science Park (waar Internet Nederland 'binnenkomt') met een begin-capaciteit van 53 MW, genoeg om 50.000 huishoudens een jaar lang te voorzien van stroom.

Het doorzetten van de huidige trends betekent tussen 2005 en 2010 een groei van 76 procent van alleen al de servers in datacentra stroom. Maar het zijn dus niet de huishoudens, maar de rekencentra die hun stroom van het nieuwe verdeelcentrum gaan betrekken.

EvoSwitch heeft april dit jaar een nieuw datacenter (ruim 9000 m2) geopend in Haarlem met een capaciteit van 10 MW. Het zit al bijna vol en daarom gaat de capaciteit binnenkort naar 20 MW. In samenwerking met TNO heeft EvoSwitch de stroombehoefte weten te beperken. Onder meer door alleen te koelen waar warmte ontstaat, via het zogenoemde cold corridor concept. Innovatie-directeur Laurens Rosenthal van EvoSwitch zegt dat zijn rekencentrum klimaatneutraal draait. 'We gebruiken groene stroom van energiebedrijf Delta en aanplant van nieuwe bomen compenseert ons elektriciteitsverbruik.' Vooral het sterk toegenomen internetgebruik als gevolg van IP-telefonie, e-mail, online software, en beeldmateriaal stuwt de vraag naar datacentra op. Vooral in Amsterdam, dichtbij het internetknooppunt op het Science Park. 

WideXS, de hosting-tak van ion-ip, heeft afgelopen jaar ook een rekencentrum in Amsterdam laten optrekken. Directeur Jan van Berne vertelt onderzocht te hebben of de overtollige warmte af te voeren zou zijn naar woningen of kantoren, maar er bleken te weinig afnemers in de buurt. De plaatsing van een eigen gasturbine voor koeling en energie is nog kort overwogen, maar de energiebesparing die dit zou opleveren was te beperkt om de aanzienlijke extra investering te rechtvaardigen.

IJsland
Een radicale vermindering van het energiegebruik is, gezien de nabije toekomst, broodnodig. Het doorzetten van de huidige trends betekent een toename in de periode 2005-2010 van alleen al de servers in data-centra met 76 procent, volgens Jonathan G. Koomey van de Stanford Universiteit in Californie. Dat vang je niet op met zuiniger processoren en slimmere koeling. Om een rekencentrum te plaatsen waar dat het goedkoopst is, heeft Sun Microsystems de Blackbox ontwikkeld. Niet alleen trouwens hierom, ook om een datacentrum beschikbaar te kunnen hebben op 'lastige' plaatsen als een boorplatform. Maar de wens van organisaties om neer te strijken op goedkope plekken heeft aan het idee bijgedragen. De Blackbox is een zeecontainer die volledig is ingericht als een rekencentrum (op het koelingsysteem heeft Sun patent aangevraagd). Voor een zeecontainer-type is gekozen, omdat hiervoor wereldwijd al een infrastructuur aanwezig is. 

Eigenlijk is de Blackbox ontwikkeld om bij te schakelen bij een rekencentrum als er onvoldoende 'gewone' uitbreidingsmo-gelijkheden zijn. Maar woordvoerders van Sun ontkennen niet dat het hiermee ook mogelijk is de energiehonger van IT te sullen in een staat of land waar de prijs voor elektriciteit beduidend lager is. IJsland gaat nog een stapje verder. Het spreekt niet van lage elektriciteitsprijzen, maar van een ecologisch verantwoord rekencentrum. AISO (Affordable Internet Services Online) in Californie, dat deze zomer de webdiensten voor de Live Earth-concerten 'draaide', loopt op zonne-energie; maar is een witte raaf in de VS.

IJsland heeft zijn geothermische energie om rekencentra ecologisch aan de praat te houden. Zolang er maar een snelle verbinding met de buitenwereld is (en er lopen onderzeese kabels langs het eiland), maakt het niet uit waar een rekencentrum staat. Een recente studie
van Pricewaterhouse Coopers Belgie laat zien dat IJsland een goedkope plaats is om een datacentrum te vestigen. Microsoft en Cisco hebben er hun oog op laten vallen. De koelingkosten zullen in elk geval meevallen, want sinds kort zijn er rekencentra te bouwen die
gefilterde buitenlucht voor koeling gebruiken. De vraag is of zij de vulkanische activiteiten onder het eiland voldoende vertrouwen.

Auteur: Teus Molenaar