Gebruik van informatietechnologie is niet langer vrijblijvend

Technisch Weekblad - Geplaatst op: 02-08-2008

Terug naar het overzicht

Er zit een grens aan de capaciteit van de datacenters die het toenemende gebruik van ICT voor hun rekening nemen. Het toenemende belang van duurzaam ondernemen en capaciteits-problemen in stroomvoorziening dwingen gebruikers van ICT hun energiegebruik aan te passen.

Marco van der Hoeven

Op 14 juli tekenden branchevereniging ICT-Office en staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken een convenant waarin de industrie belooft de energie efficiency van ICT met dertig procent te verbeteren over de periode 2005-2020. Het ministerie van EZ op zijn beurt kondigde aan zijn dataopslag onder te brengen in nieuwe 'groene' CyberCenters van KPN, die een besparing van meer dan dertig procent op het elektriciteitsverbruik zouden moeten opleveren ten opzichte van de huidige situatie. 

Deze afspraak komt niet als een verrassing en staat zeker niet op zichzelf. Sinds onderzoeksbureau Gartner twee jaar geleden een rapport uitbracht over de milieu-effecten van ICT, staan groene ICT zowel bij overheden als bij de branche zelf hoog op de agenda. In dit rapport berekende Gartner dat de bijdrage van ICT aan de wereldwijde uitstoot van C02 even groot is als die van de vliegtuigmaatschappijen. Mede hierdoor scherpen steeds meer landen de regels aan.

In een rapport uit 2007, dat op verzoek van het Amerikaanse Congres is opgesteld, beschrijft het Environmental Protection Agency (EPA) de effecten die de overgang naar een digitale economie hebben op het milieu, vooral met betrekking op de groeiende hoeveelheid data en de bijbehorende servers en datacenters. Het EPA schat dat het energiegebruik in datacenters in 2006 61 miljard kWh bedroeg, in totaal 1,5 procent van het totale energiegebruik in de Verenigde Staten. De kosten hiervoor bedragen 4,5 miljard dollar. De federale overheid zelf neemt hiervan tien procent voor zijn rekening. Wanneer er geen maatregelen worden genomen, verdubbelt dit energiegebruik binnen vijf jaar. Aan de Nederlandse afspraken ligt een onderzoek ten grondslag waaruit blijkt, dat als er niets wordt gedaan, het energiegebruik van ICT in 2020 is verdubbeld ten opzichte van 2006.

From fossile to future
Dit betekent niet dat milieuorganisaties en ICT lijnrecht tegenover elkaar staan. Integendeel. Tijdens een congres van computerfabrikant HP eerder dit jaar pleitte Dennis Pamlin,g/oba/po//cyadV/sor van het Wereldnatuurfonds en auteur van het rapport 'From fossile to future with innovative ICT solutions', juist voor het gebruik van meer technologie om de wereldwijde C02-uitstoot te verminderen. 'IT zorgt voor een versnelling van ontwikkelingen, van zaken als elektrische auto's tot teleconferencing. Daarvoor is zowel actie nodig vanuit de aanbieders, de gebruikers als de overheid.'

Klaus Hieronymi, hoofd van de afdeling Environmental Management bij HP, is al tien jaar met duurzaam ondernemen bezig. Maar pas de laatste tijd krijgt hij bij een breed gehoor. 'Duurzaamheid speelde al langer op het gebied van producten, maar daar zijn de laatste jaren stroomverbruik en de bijbehorende kosten bijgekomen. Duurzaamheid was deels een marketinginstrument, maar nu is het milieu business geworden.'

Volgen Hieronymi wordt er nog maar weinig gesproken over recycling, omdat daar nu goed lopende systemen voor zijn. 'Nu staat stroom bovenaan de agenda, omdat het zo duidelijk terugkomt in de kosten. Zo is er een directe relatie ontstaan tussen duurzaam ondernemen en uitgaven. Bij recycling ging het vooral om de claim groener te zijn dan een ander. Maar een besparing op energie is direct te zien in een kostenreductie.' 


'De problemen die nu in de belangstelling staan, zijn echt. Het is dus zeker geen luchtbel. De te realiseren besparingen zijn enorm. Het loont om er nu mee aan de slag te gaan want de kansen liggen voor het oprapen' 


Het gaat echter niet alleen om de kosten. Op de belangrijkste vestigingsplaatsen van datacenters kunnen energiebedrijven de vraag naar stroom niet meer aan. Dat probleem speelt in steden als Londen en New York, maar ook Amsterdam heeft ondertussen capaciteitsproblemen met de stroomvoorziening. De stad die graag het centrum van digitale dienstverlening wil zijn, en daarmee het datacenter van Google binnen de gemeentegrenzen heeft gehaald, kan niet meer iedereen bedienen. Op het Science Park Amsterdam is het elektriciteitsgebruik zelfs aan strikte quota gebonden en wordt een boetesysteem gehanteerd voor het overschrijden van die quota.

Deze situatie heeft er al voor gezorgd dat bedrijven gaan uitwijken naar andere locaties. Zo komt bijvoorbeeld Haarlem steeds meer in trek. Het CyberCenter van KPN, waar het ministerie van Economische Zaken zijn dataverwerking energiezuiniger wil organiseren, staat daar inmiddels. En ook aanbieder EvoSwitch heeft het eerste, geheel C02-neutrale datacenter in Nederland gebouwd op een industrieterrein aan de rand van Haarlem. EvoSwitch claimt dat dit datacenter twintig procent minder stroom verbruikt dan een gewoon datacenter.

Warmtewielen
Om dergelijke besparingen te bereiken, heeft de ICT-branche een reeks oplossingen bedacht die het stroomgebruik in datacenters kunnen verminderen. Zo heeft Getronics PinkRoccade op het dak van zijn datacenters in Apeldoom en Amsterdam tien aluminium warmtewielen neergezet, die zorgen voor de luchtcirculatie in de datacenters. Deze wielen zijn in feite grote warmtewisselaars die warme lucht afvoeren en koude buitenlucht aanvoeren. Is de temperatuur buiten lager dan twintig graden Celsius, dan worden de datacenters volledig met buitenlucht gekoeld. Is het tussen de twintig en dertig graden, dan wordt de warme lucht eerst voorgekoeld aan de buitenlucht en vervolgens op twintig graden Celsius gebracht met gewone koelinstallaties. Pas als het buiten warmer is dan dertig graden Celsius, moeten de koelinstallaties op voile kracht draaien. Getronics PinkRoccade bespaart hiermee per jaar in de twee datacenters circa vijf miljoen kWh, wat neerkomt op een bedrag van 500.000 euro. Het ICT-bedrijf verdient op die manier de investering in de warmtewielen in drie jaar terug.

Koeling is een belangrijke kostenpost bij datacenters. HP heeft daarom het concept Dynamic Smart Cooling ontwikkeld, waarmee de behoefte aan koeling wordt afgestemd op het daadwerkelijke gebruik van de servers. Vaak is het helemaal niet nodig om alle servers vierentwintig uur per dag en zeven dagen in de week aan te laten staan. En waar servers wel gebruikt worden, is de behoefte aan koeling niet constant. Door een fijnmazig systeem van sensoren kan de effectiviteit van de airconditioning gedetailleerd worden bestuurd. Zo staat in India een datacenter met 7.500 sensoren, wat een besparing van veertig procent op de energieconsumptie heeft opgeleverd.

IBM heeft bij een aantal klanten onderzocht waar besparingen te behalen zijn. Aernoud van de Graaff, bij IBM betrokken bij de groene initiatieven: 'Het lijkt erop of green erg gehyped wordt, vanwege alle aandacht die het nu krijgt. Maar de problemen die nu in de belangstelling staan, zijn echt. Het is dus zeker geen luchtbel. De te realiseren besparingen zijn enorm. Het loont om er nu mee aan de slag te gaan want de kansen liggen voor het oprapen.'

Maar bij veel bedrijven blijkt zelfs de meest elementaire informatie over hun eigen energievoorziening te ontbreken. Dat moet eerst in kaart worden gebracht. Vervolgens kunnen ze met een aantal eenvoudige aanpassingen aan het datacenter, bijvoorbeeld het afdichten van gaten, het weghalen van kabels en minder koud koeien, al veel besparen. Van de Graaff: 'Met een handeling die een paar seconden duurt, bespaar je duizenden euro's per jaar in je datacenter.'

Terug naar het overzicht