Idealisme dan wel opportunisme

IT Executive - Geplaatst op: 21-11-2007

Terug naar het overzicht

Ondernemingen ontkomen niet aan milieuvriendelijke ict 

Cijfers zijn er ondertussen meer dan genoeg: ict kost energie, heel veel energie. Op alle niveaus van ict-gebruik is er voordeel te behalen door te besparen, en door ict slimmer in te zetten. Groene it staat in het middelpunt van de belangstelling, niet alleen bij leveranciers maar ook bij afnemers. De redenen voor deze duidelijke trend zijn divers, maar het lijkt een combinatie van welbegrepen eigenbelang en het oprechte verlangen bij te dragen aan een schonere wereld. Greening the enterprise levert geld op, en spaart het milieu.

Het bekendste cijfer over het effect dat ict heeft op het milieu komt van onderzoeksbureau Gartner. Eerder ditjaar maakten de analisten van dit bureau bekend dat het aandeel van ict in de uitstoot van C02 wereldwijd 2 procent bedraagt. Dit betekent dat ict bijna evenveel bijdraagt aan de C02-uitstoot al het mondiale vliegverkeer, en meer nog dan de metaalindustrie. Ook op kleinere schaal is onderzoek gedaan naar milieuaspecten van ict, met verrassende resultaten. Zo
bleek uit onderzoek van dienstverlener Pecoma dat een normale werkplek die staat uitgeschakeld even veel stroom verbruikt door 'lekkage' als een normaal draaiende laptop.

Nog een vergelijking: voor een zoekopdracht via Google is evenveel stroom nodig als het een uur laten branden van een spaarlamp. Kortom, in relatief korte tijd is het effect van ict op het milieu in het middelpunt van de belangstelling komen te staan, in ieder geval bij de leveranciers van ict. Ook grootgebruikers zijn zich steeds meer bewust geworden van de enorme hoeveelheden energie die ict heb kost. Nog niet zo Lang gelden was zowel bij aanbieders als gebruikers de link tussen ict en milieu zo goed als non-existent. Hoe heeft deze radicale verandering in perceptie plaats kunnen vinden?

Het eerste onderdeel van de verklaring is een sneile ontwikkeling van het moreel besef dat bedrijven niet alleen moeten streven naar winstmaximalisatie en aandeelhouders- dan wel 'sharehol-ders'-waarde, maar dat ook duurzaam ondernemen een plaats moet krijgen in de bestuurskamer en het jaarverslag. De publieke opinie neigt in toenemende mate naar het standpunt dat bedrijven niet alleen mogen nemen van de wereld, maar dat ze ook iets terug moeten geven.

Die mentaliteitsverandering is niet in de laatste plaats veroorzaakt door de niet aflatende campagne van voormalig Amerikaans vice-president Al Gore, die uitdraagt dat de aarde warmer wordt door een groeiende C02-uitstoot die door menselijk handelen wordt veroorzaakt. Zijn boodschap is gericht op zowel consumenten als bedrijven, en het eerder genoemde aandeel van ict in C02-emissie maakt het de moeite waard dit aspect nader onder de loep te nemen in
het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar niet alleen ideële motieven liggen ten grondslag aan de aandacht voor milieu en duurzaam ondernemen. Ook harde economische ontwikkelingen spelen het streven naar energiezuinige bedrijfsvoering in de kaart. In de eerste plaats is de olieprijs al maanden aan een ongekende
stijging bezig. Ondertussen is zelfs de magische grens van honderd dollar per vat in beeld gekomen, en niet alleen door de ongunstige dollarkoers. Energie wordt onophoudelijk duurder. En energie wordt schaarser.

De vraag naar energie stijgt exponentieel, niet alleen in Europa, maar meer nog in opkomende markten als China en India. In het tempo waarin de huidige economische groei zich voltrekt, dreigen de bestaande natuurlijke energiebronnen en -reserves op termijn niet meer aan de vraag te kunnen voldoen. En ook hier is het de moeite waard om te kijken naar ict, niet alleen als bron van energiegebruik, maar ook als bron van energiebesparing. Over de hele wereld zijn overheden op verschillend niveau actief om de milieu-effecten van energie te verwerken in wet- en regelgeving. De Verenigde Staten lopen hierin duidelijk voorop, met als aanjager het Environmental Protection Agency (EPA). In een recent rapport, dat op verzoek van het Congres is opgesteld, beschrijft het EPA de effecten die de overgang naar een digitale economie heeft op het milieu, vooral met betrekking op de groeiende hoeveelheid data en de bijbehorende servers en datacentra.

Het EPA schat dat het energiegebruik in datacentra in 2006 61 miljard kWh bedroeg, in totaal 1,5 procent van het totale energiegebruik in de Verenigde Staten. De kosten hiervoor bedragen 4,5 miljard dollar. De federale overheid zelf neemt hiervan tien procent voor zijn rekening. Wanneer er geen maatregelen worden genomen, verdubbelt dit energiegebruik binnen vijf jaar. Op basis van dit rapport wil de Amerikaanse regering verdere maatregelen nemen om de C02-emissie door
ict-gebruik in te dammen onder meer door zelf het goede voorbeeld te geven.

In Brussel werkt de Europese Commissie ondertussen aan de zogenoemde Ecode-sign-richtlijn (EuP, Energy using Products) waarmee de nationale wetgeving van de lidstaten met betrekking tot elektronische apparatuur zoveel mogelijk moet worden gelijkgetrokken. De Ecodesign-richtlijn heeft tevens tot doel om fabrikanten te bewegen bij het maken van hun producten rekening te houden met milieu-aspecten tijdens de volledige levenscyclus van de producten. In Nederland is het ministerie van Economische Zaken nu aan het inventariseren hoe ict en milieu zich tot elkaar verhouden. 

Daarom heeft het ministerie TNO Informatie- en Communicatietechnologie opdracht gegeven een verkennend onderzoek te
doen naar 'de relatie tussen ict en duurzaam energiegebruik in een gebouwde omgeving.' Op basis van die onderzoeken gaat het ministerie kijken naar maatregelen en beleid om energiebesparing te realiseren. Het actiefst op milieugebied is de decentrale overheid. Met name de gemeente Amsterdam, waar zich veel datacenters vestigen, handhaaft Europese en Nederlandse regels. Die regels hebben vooral betrekking op stroomgebruik en de bijbehorende C02-uitstoot. Op basis van de verwachte C02-belasting geeft de gemeente al dan niet een vergunning af. Als de uitstoot erg hoog is, wordt die vergunningverlening doorverwezen naar de gemeente, en in het uiterste geval zelfs naar de Rijksoverheid. Ook ict-bedrijven zelf nemen maatregelen. Bij branchevereniging ICT~Office staat energiezuinig werken hoog op de agenda, wat resulteert in een kernprogramma met de werktitel Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen dat op 1 januari 2008 van
start moet gaan.

Een lange reeks internationale ict-bedrijven heeft los van gemeenschappelijke initiatieven zelf maatregelen aangekondigd om het effect van hun bedrijfsvoering op het milieu te minimaliseren. Met name het streven naar klimaatneutraal werken is populair. De aangedragen oplossingen zijn divers. Zo heeft Evoswitch op basis van TNO-adviezen een reductie in energiegebruik bereikt van 20 procent. De energie die de datacenters van Evoswitch wel gebruiken, wordt gecompenseerd door het aanplanten van bomen. 

(...) Een cruciaal uitgangspunt is dat ict-verantwoordelijken bij bedrijven inzicht krijgen in de hoeveelheid stroom die ict gebruikt, en waar die stroom naartoe gaat. Dan wordt al snel duidelijk waar winst te behalen valt. Kortom, de eerste stap is bewustwording. En juist op dat vlak kan nog wel het een en ander gebeuren. Uit een bescheiden steekproef die voor IT Executive is gedaan onder Nederlandse it-managers, blijkt dat bij 57 procent van de respondenten energiegebruik geen onderdeel uitmaakt van hun budget. Niet verwonderlijk is dan ook dat 67 procent van de respondenten helemaal geen inzicht heeft in het energiegebruik door IT.

Dit geeft aan waar het knelpunt zit. Energiebesparing op en met ict is in de eerste plaats een mentaliteitskwestie. IT managers moeten eerst inzien dat ict veel energie gebruikt, en daarmee zowel het milieu belast als veel geld kost. Energiebesparing levert op beide vlakken veel winst op. En is de motivatie die ten grondslag ligt aan de maatregelen belangrijk? Maakt het uit of het opportunisme is of idealisme of en combinatie van beiden? Eigenlijk niet, uiteindelijk
telt alleen dat duurzaam ondernemen met ict goed is voor zowel het eigen bedrijf als onze leefomgeving.

 Auteur: Marco van der Hoeven

Terug naar het overzicht